Choroby przewodu pokarmowego nale?? do najcz??ciej sygnalizowanych przez pacjentów. Du?o z nich ma jedynie t?o funkcjonalne, aczkolwiek przynosz? ró?norodne objawy nie tylko stronnicze. Najcz?stszymi niedyspozycjami s? zatwardzenia. Stwierdzono, ?e nast?puj? one przewa?nie z zaburze? motoryki przewodu pokarmowego.
Cz jest co? na zaparcia? Na zaparcia uskar?a si? spora cz??? spo?ecze?stwa. Circa 50 proc. k?opotów zg?aszanych do gastroenterologów to naturalnie zatwardzenia. Zachodz? one regularniej u osób w podesz?ym wieku, tudzie? tak?e u kobiet ani?eli u m??czyzn. Te? u osób prowadz?cych nieregularny tryb ?ycia.
Spomi?dzy zapar? zauwa?a si?:
? zaparcia atoniczne – os?abienie napi?cia ?cian jelit dodatkowo spowolnienie perystaltyki,
? zatwardzenia spastyczne – nadmiarowe skurcze mi??ni okr??nych jelit – powik?ane ruszanie si? tre?ci pokarmowej.
Przyczyny powstawania zatwardze? mo?na podzieli? na pierwotne oraz wtórne. Do pierwotnych kwalifikuje si?: wolny pasa? tre?ci jelitowej, skomplikowane wypró?nienie oraz zespó? nadwra?liwego jelita. Do przyczyn nast?pczych kwalifikuje si?: zmiany anatomiczne, zaburzenia metaboliczne (cukrzyca, niedoczynno?? tarczycy, oty?o??), zak?ócenia neurologiczne i psychiatryczne (choroba Parkinsona, stwardnienie rozsiane, choroby naczy? mózgowych, urazy kr?gos?upa, depresja).
Do zatwardze? pochodnych przyczyniaj? si? równie? za?ywane leki: przeciwbiegunkowe, przeciwhistaminowe, niektóre psychotropowe, opioidy, leki hipotensyjne, sympatykolityki, poniektóre antybiotyki, sole glinu i wapnia. Niew?a?ciwa dieta ma te? wp?yw na zaparcia: konsumowanie nadmiaru t?uszczu oraz w?glowodanów przy mikrej dawce p?ynów oraz substancji resztkowych, konsumowanie pokarmów o ró?nych porach, siedz?cy tryb ?ycia plus brak dozorowanego wysi?ku fizycznego.
Wi?kszo?? leków przeczyszczaj?cych powi?ksza pojemno?? ?wiat?a jelita i wytwarza perystaltyk? z przyczyny zwi?kszenia ci?nienia wewn?trz jelitowego przez:
1. p?cznienie nawadniaj?ce (?rodki p?czniej?ce),
2. osmotyczne, zwrotne poch?anianie wody (osmotyczne leki przeczyszczaj?ce),
3. zahamowanie resorpcji sodu oraz wody z jelita czy te? wzmocnienie porcjowania wody do ?wiat?a jelita (leki przeczyszczaj?ce, hamuj?ce resorpcj? i odwadniaj?ce),
4. uproszczenie odruchu opró?nienia (leki u?atwiaj?ce opró?nianie).
Przej?ciowe lub jednorazowe podanie ?rodków przeczyszczaj?cych jest wskazane np. przed badaniami radiologicznymi, zabiegami chirurgicznymi tak?e os?onowo w przypadku bolesnych wypró?nie?. W przewlek?ych zaparciach najwa?niejsza jest zmiana stylu ?ycia tudzie? nawyków ?ywieniowych. ?rodki przeczyszczaj?ce stosuje si? dopiero, gdy wyliczone sposoby nie daj? skutków.
P?czniej?ce ?rodki przeczyszczaj?ce
S? to naturalne ewentualnie pó?syntetyczne, nie ulegaj?ce strawieniu polisacharydy, np. zwi?zki czynne uzyskane z nasienia lnu (Semen Lini), nasienia indyjskiej babki jajowatej (Semen Plantaginis ovatae) b?d? z nasienia babki p?esznik (Semen Plantago psyllium), otr?by pszenne i bazoryna, mieszanina polisacharydów, ro?liny Traganta. Znane tak?e s? po??czenia otr?b z nasionami indyjskiej babki jajowatej, jak tak?e b?onnika z nasion babki p?esznik z probiotykami oraz prebiotykami.
Osmotyczne leki przeczyszczaj?ce
Do tej grupy kategoryzuje si? siarczan magnezu i siarczan sodu (sól gorzka i sól glauberska). D?u?sze ordynowanie ?rodków zawieraj?cych jony sodowe mo?e natomiast wywo?a? retencj? p?ynów oraz nadci?nienie.
Alkohole cukrowe
Alkohole cukrowe przynale?? tak?e do osmotycznych leków przeczyszczaj?cych. Mannitol, sorbitol, laktitol i cukry – laktoza oraz laktuloza odznaczaj? si? niewielk? wch?anialno?ci?. Dzia?anie przeczyszczaj?ce laktulozy, laktozy i laktitolu wynika z fermentacji bakterii jelitowych wytwarzaj?cych kwasy: octowy, propionowy, mas?owy, mlekowy.
Leki przeczyszczaj?ce hamuj?ce resorpcj? oraz nawadniaj?ce
Do rodziny tej przynale?? olej rycynowy oraz glikozydy antrachinowe. Olej rycynowy tworzy trójglicerydy kwasu rycynolowego, z których pod wp?ywem lipazy uwalnia si? kwas rycynolowy dzia?aj?cy w jelicie cienkim.
Glikozydy antrachinowe: aloes, kora kruszyny pospolitej, owoce szak?aku pospolitego, li?cie str?czy?ca w?skolistnego, k??cze rzewienia d?oniastego oraz inne ?rodki lecznicze zawieraj?ce chemicznie spokrewnione glikozydy hydroksyantrachinowe w pobli?u hydroksyantronowych i hydroksydiantronowych. Naturalne glikozydy hydroksydiantronowe wyst?puj?ce w li?ciach str?czy?ca nazywaj? si? sennozydami. Dzia?aj? one po rozbiciu glikozydu w jelicie cienkim, a potem minimalizacji do antronów lub antranoli przez Escherichia coli.
?rodki u?atwiaj?ce przej?cie mas ka?owych
Nale?? tutaj parafina ciek?a oraz dokusat sodu (sól sodowa estru kwasu sulfobursztynowego) – zwi?zek powierzchniowo czynny. Parafina ciek?a mo?e by? u?ywana jedynie efemerycznie. D?u?sze u?ytkowanie jest niebezpieczne, kieruje do hipowitaminozy witamin rozpuszczalnych w t?uszczach dodatkowo zaburze? trawiennych.
